Dava Harcı Nasıl Hesaplanır? Başvuru Giderleri ve Ödeme

Dava harcı, mahkemede dava açılması ve belirli yargılama işlemlerinin gerçekleştirilmesi karşılığında kanun gereğince tahsil edilen tutardır. Dava açarken ödenecek miktar, görevli mahkemeye, uyuşmazlığın niteliğine, talep edilen değere ve uygulanabilecek harç muafiyetlerine göre değişir. Bu nedenle bütün davalar için geçerli tek bir açılış ücreti bulunmaz.

Dava açılış maliyeti genel olarak başvurma harcı, peşin karar ve ilam harcı ile gider avansından oluşur. Konusu para veya belirli bir malvarlığı değeri olan davalarda nispi harç hesaplanabilir. Boşanma gibi maktu harca tabi davalarda ise dava değerine bağlı olmayan sabit tutarlar uygulanır. Bilirkişi, keşif ve diğer delil giderleri yargılama sırasında ayrıca ortaya çıkabilir.

Dava Harcı Ne Kadar? 2026 Yılı Harç Tutarları

2026 yılında uygulanacak yargı harçları, 492 sayılı Harçlar Kanunu ve bu kanuna bağlı tarifeler kapsamında belirlenmiştir. Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yayımlanan 98 Seri No.lu Harçlar Kanunu Genel Tebliği, yıl içinde uygulanacak maktu harç tutarlarını ve ilgili tarifeleri göstermektedir.

Harç türü	2026 tutarı veya oranı	Uygulama
Sulh hukuk mahkemesi başvurma harcı	335,20 TL	Dava açılışında
Asliye mahkemeleri başvurma harcı	732,00 TL	Dava açılışında
Maktu karar ve ilam harcı	732,00 TL	Maktu harca tabi kararlar
Genel nispi karar ve ilam harcı	Binde 68,31	Harca esas değer üzerinden
Nispi karar ve ilam harcının alt sınırı	732,00 TL	Asgari harç uygulaması
Keşif harcı	5.188,00 TL	Keşif veya tespit kararının yerine getirilmesinde

Tablodaki başvurma harcı ile karar ve ilam harcı farklı yükümlülüklerdir. Örneğin asliye hukuk mahkemesinde dava açılması nedeniyle ödenen 732 TL, davanın niteliğine göre hesaplanan karar ve ilam harcının yerine geçmez. Ayrıca tarifedeki genel nispi oran, her türlü parasal istem için otomatik uygulanmaz. Nafaka ve ortaklığın giderilmesi gibi bazı işlemler bakımından özel oranlar bulunmaktadır.

Harç miktarını belirlerken dava açılacak tarihte yürürlükte olan tarife esas alınmalıdır. Önceki yıllardan alınan hesaplama tabloları, özellikle maktu tutarlar değiştiği için yanlış sonuç verebilir.

Dava Harcını Belirleyen Temel Unsurlar

Maktu harç ile nispi harç arasındaki fark

Maktu harç, dava konusu değere bağlı olmadan tarifede belirlenen sabit tutardır. Boşanma davasında uygulanan maktu karar ve ilam harcı buna örnektir. Dava konusu ekonomik değer yükselse bile maktu harç yalnızca bu nedenle artmaz.

Nispi harç ise kanunda gösterilen oranın harca esas alınan parasal değere uygulanmasıyla bulunur. Alacak davaları, belirli tazminat talepleri ve taşınmazın aynına ilişkin bazı davalar bu hesaplamayı gerektirebilir. Ancak harca esas tutar her zaman davacının öngördüğü toplam ekonomik menfaat değildir. Dilekçede ileri sürülen istem, uygulanacak özel hükümler ve dava değeri birlikte değerlendirilmelidir.

Mahkeme türü neden önemlidir?

Başvurma harcı, görevli mahkemenin tarifedeki konumuna göre farklılaşır. Sulh hukuk mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesinin başvurma harcı aynı değildir. Aile, iş ve asliye ticaret mahkemeleri gibi uzmanlaşmış mahkemelerde ise ilgili asliye mahkemesi esasına göre değerlendirme yapılır. Bununla birlikte özel kanunlarda öngörülen harç muafiyetleri ayrıca kontrol edilmelidir.

Dava Açılış Harcı Hesaplama Nasıl Yapılır?

Dava açılış harcı hesaplama işleminin başlangıç noktası, dava türünü ve harca esas değeri doğru belirlemektir. Nispi harca tabi olağan bir alacak davasında hesaplama, dava değerine genel nispi oran uygulanarak ve ortaya çıkan karar ve ilam harcının kanunen peşin ödenmesi gereken kısmı bulunarak yapılır.

1. Görevli mahkemeyi belirleyin: Sulh hukuk, asliye hukuk veya ilgili uzmanlık mahkemesinin başvurma harcını tespit edin.
2. Talebin niteliğini inceleyin: Maktu harç mı yoksa nispi harç mı uygulanacağını belirleyin. Özel oran ve muafiyetleri kontrol edin.
3. Harca esas değeri tespit edin: Dava dilekçesindeki parasal talebi veya kanunen esas alınması gereken değeri belirleyin.
4. Karar ve ilam harcını hesaplayın: Nispi harca tabi olağan bir talepte harca esas değeri 0,06831 ile çarpın ve asgari tutarı dikkate alın.
5. Peşin ödenecek kısmı bulun: Genel kural uyarınca nispi karar ve ilam harcının dörtte birini hesaplayın.
6. Başvurma harcı ve gider avansını ekleyin: Tebligat ve diğer açılış giderleriyle birlikte başlangıç bütçesini oluşturun.

100.000 TL değerindeki alacak davası örneği

Asliye hukuk mahkemesinde 100.000 TL tutarında bir alacak davası açıldığını ve genel nispi harç oranının uygulandığını varsayalım. Bu örnekte harç muafiyeti veya özel hesaplama gerektiren bir durum bulunmamaktadır.

• Dava değeri: 100.000 TL
• Nispi karar ve ilam harcı: 100.000 × 0,06831 = 6.831 TL
• Peşin nispi harç: 6.831 ÷ 4 = 1.707,75 TL
• Başvurma harcı: 732 TL
• Başlangıçta hesaplanan toplam harç: 2.439,75 TL

Bu tutara gider avansı ve varsa diğer açılış giderleri eklenir. Davanın tamamen kabul edilmesi ve aynı değer üzerinden genel nispi karar harcının hesaplanması durumunda, peşin ödenen tutarın mahsubundan sonra 5.123,25 TL bakiye karar ve ilam harcı oluşur. Nihai hesap, mahkemenin verdiği kararın içeriğine göre yapılır.

500.000 TL değerindeki davada hesaplama

Aynı yöntemi 500.000 TL tutarındaki olağan bir alacak talebine uygularsak nispi karar ve ilam harcı 34.155 TL olur. Bunun dörtte biri olan 8.538,75 TL dava açılırken peşin alınır. Asliye mahkemesi başvurma harcı da eklendiğinde başlangıçtaki harç toplamı 9.270,75 TL'ye ulaşır. Bu tutar henüz tebligat ve diğer giderleri içermez.

Ölüm veya bedensel zarar nedeniyle tazminat davaları

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 28. maddesi önemli bir istisna içerir. Ölüm ve cismani zarar nedeniyle açılan maddi ve manevi tazminat davalarında peşin alınan nispi karar ve ilam harcının oranı dörtte bir yerine yirmide birdir. Bu düzenleme, dava açılışında ödenmesi gereken harcı önemli ölçüde değiştirebilir.

Örneğin genel nispi orana tabi 200.000 TL değerindeki böyle bir tazminat talebinde hesaplanan nispi karar ve ilam harcı 13.662 TL'dir. Özel peşin ödeme kuralı nedeniyle bunun yirmide biri olan 683,10 TL başlangıçta alınır. Başvurma harcı ve gider avansı ayrıca değerlendirilir.

Dava Açarken Gider Avansı Nasıl Hesaplanır?

Gider avansı, davanın yürütülmesi sırasında yapılacak tebligat ve posta gibi işlemler için başlangıçta yatırılan paradır. Harçtan farklı olarak, henüz gerçekleşmemiş yargılama giderlerinin karşılanmasına hizmet eder. Bu nedenle gider avansını doğrudan mahkeme harcı olarak değerlendirmek doğru değildir.

Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanan ve 2026 yılı Ekim ayı itibarıyla yürürlükte bulunan Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesi'ne göre davacı, taraf sayısının beş katı tutarında tebligat ücreti ile diğer iş ve işlemler için 530 TL toplamını avans olarak yatırır.

Gider avansı formülü: Taraf sayısı × 5 × uygulanacak tebligat ücreti + 530 TL.

Bir davacı ve bir davalı bulunan dosyada taraf sayısı ikidir. Dolayısıyla başlangıçta on tebligatlık ücret ile 530 TL birlikte hesaplanır. Tebligat birim bedeli ilgili tarihte geçerli posta ücretine göre belirlenmelidir. Davalı sayısı arttığında veya farklı adreslere tebligat gerektiren işlemler ortaya çıktığında giderlerin artması mümkündür.

Gider avansı ile delil avansı aynı mıdır?

Gider avansı ile delil avansı farklı amaçlara hizmet eder. Gider avansı dava açılışındaki zorunlu genel giderleri karşılar. Delil avansı ise belirli bir tanığın dinlenmesi, bilirkişi incelemesi yapılması veya keşif gerçekleştirilmesi gibi somut delil işlemleri için mahkemece istenir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 324. maddesine göre taraflardan her biri, ileri sürdüğü delilin elde edilmesi için mahkemece belirlenen avansı verilen kesin süre içinde yatırmakla yükümlüdür. Delil avansının yatırılmaması, kanundaki istisnalar saklı kalmak üzere, ilgili delilden vazgeçilmiş sayılma sonucunu doğurabilir.

Başlangıç maliyetine hangi giderler eklenebilir?

• Tebligat giderleri: Dava dilekçesi, duruşma bildirimi ve diğer mahkeme işlemlerinin taraflara bildirilmesi için kullanılır.
• Bilirkişi ücretleri: Teknik veya özel bilgi gerektiren incelemelerde mahkemenin belirlediği tutarlardır.
• Keşif giderleri: Keşif harcına ek olarak ulaşım, bilirkişi ve diğer uygulama giderlerini içerebilir.
• Belge giderleri: Resmî kurumlardan getirtilen kayıtlar ve dosyayla ilgili zorunlu işlemler nedeniyle oluşabilir.
• Vekâletle ilgili giderler: Avukat aracılığıyla takip edilen dosyalarda uygulanabilecek harç ve belge giderleridir.

Her davada bu giderlerin tamamının gerçekleşmesi beklenmez. Örneğin yalnızca mevcut belgelerle çözülebilen bir uyuşmazlığın maliyeti, birden fazla bilirkişi incelemesi ve keşif gerektiren davadan farklı olabilir.

Aile Mahkemesi Dava Harcı Nasıl Belirlenir?

Aile mahkemesi dava harcı, yalnızca davanın aile mahkemesinde görülmesine göre belirlenmez. Boşanma, mal rejiminin tasfiyesi, nafaka ve ziynet alacağı gibi taleplerin harç rejimleri birbirinden farklı olabilir. Bu nedenle dilekçedeki istemlerin hukuki niteliği incelenmelidir.

Boşanma davası açma harcı

Boşanma davalarında kural olarak maktu karar ve ilam harcı uygulanır. 2026 tarifesinde asliye mahkemeleri için 732 TL başvurma harcı ve maktu karar ve ilam harcı olarak 732 TL esas alınır. Bu iki kalemin toplamı 1.464 TL'dir. Gider avansı ve varsa diğer işlemlerin masrafları bu tutara dahil değildir.

Anlaşmalı boşanma ile çekişmeli boşanma arasında yalnızca başvurma harcı bakımından otomatik bir fark bulunmaz. Ancak çekişmeli yargılamada tebligat, tanık, sosyal inceleme veya diğer delil işlemleri nedeniyle toplam giderler artabilir.

Nafaka ve malvarlığı taleplerinin etkisi

Boşanmanın ferisi niteliğindeki nafaka ve Türk Medeni Kanunu'nun 174. maddesine dayanan tazminat talepleri, boşanma davası içinde ileri sürüldüğünde kural olarak ayrıca harca tabi değildir. Buna karşılık bağımsız olarak açılan taleplerin harç durumu farklı olabilir. Nafaka verilmesine ilişkin hükümlerde, ilgili tarifede bir yıllık nafaka bedeli üzerinden uygulanan özel nispi oran bulunmaktadır.

Mal rejiminin tasfiyesi ve ziynet eşyası alacağı gibi boşanmanın ferisi sayılmayan parasal istemlerde ayrıca nispi harç gündeme gelebilir. Boşanma talebiyle birlikte bu istemlerin ileri sürülmesi, hepsinin maktu harca tabi olduğu anlamına gelmez. Dolayısıyla aile mahkemesinde toplam açılış maliyeti belirlenirken talepler ayrı ayrı incelenmelidir.

Karşı Dava Harcı Ne Kadar?

Karşı dava, mevcut bir davanın davalısı tarafından davacıya yöneltilen ve belirli usul şartlarını taşıyan bağımsız taleptir. Karşı dava açılması, yalnızca cevap dilekçesi verilmesinden farklıdır. Sadece iddiaları reddeden veya savunma yapan kişi, bu nedenle yeni bir dava harcı ödeme yükümlülüğü altına girmez.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 132 ve 133. maddeleri uyarınca karşı dava için asıl davanın devam ediyor olması ve talepler arasında bağlantı veya takas ya da mahsup ilişkisi bulunması gerekir. Karşı dava, cevap dilekçesiyle veya esasa cevap süresi içinde ayrı dilekçeyle açılır. Süresinden sonra açılması durumunda mahkeme davaların ayrılmasına karar verir.

Karşı dava da kendi talebine göre harca tabidir. Örneğin 2026 yılında asliye mahkemesi esasına göre açılan, genel nispi orana tabi 100.000 TL değerindeki bir karşı davada 732 TL başvurma harcı ve 1.707,75 TL peşin nispi harç hesaplanır. Gider avansı ayrıca değerlendirilir. Özel muafiyet veya farklı harç rejimi varsa hesap değişir.

Boşanma davasına karşı boşanma talebiyle karşı dava açılması ile yalnızca karşı tarafın boşanma isteminin reddinin savunulması aynı işlem değildir. Karşı dava açılması ayrıca harç gerektirebilir. Asıl dava ile karşı davanın birlikte görülmesi, karşı davanın bağımsız hukuki niteliğini ortadan kaldırmaz.

Dava Harcı Nereden ve Nasıl Ödenir?

Dava harçları, ilgili mahkeme işlemi için yetkili yargı biriminin veznesine veya kullanılabilen elektronik ödeme kanallarına yatırılır. Fiziksel başvuruda adliye veznesinde dosyanın türü ve ödeme kalemleri belirlenir. Ödeme sonrasında verilen makbuzun saklanması, işlemin takibi ve olası hesap uyuşmazlıkları açısından önemlidir.

Adliye veznesinden ödeme

1. Dava dilekçesi ve gerekli belgeler hazırlanır.
2. Başvuru yapılan mahkeme ve dava türü üzerinden harç kalemleri tespit edilir.
3. Başvurma harcı, peşin karar ve ilam harcı ile gider avansı hesaplanır.
4. Ödeme, veznenin kabul ettiği yöntemle gerçekleştirilir.
5. Makbuz ve dosya kayıt bilgileri kontrol edilir.

Ödeme belgesinde harcın hangi işlem için alındığına dikkat edilmelidir. Gider avansına yapılan ödeme ile eksik karar ve ilam harcının tamamlanması aynı kayıt değildir. Yanlış dosyaya veya yanlış ödeme kalemine yatırılan tutarların düzeltilmesi ayrıca işlem gerektirebilir.

UYAP üzerinden harç ödeme ve hesaplama

Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi kapsamında sunulan UYAP Vatandaş Portal ve Avukat Portal hizmetlerinde harç hesaplama ve uygun işlemler için elektronik ödeme seçenekleri bulunmaktadır. Elektronik ortamda dava açılması ise yalnızca e-Devlet şifresiyle dosya bilgisi görüntülemekten farklıdır. Vatandaşların çevrim içi dava açma işlemlerinde gerekli elektronik imza ve sistem koşulları sağlanmalıdır.

Elektronik başvurularda ödeme aşamasına geçmeden önce mahkeme, dava türü, talep değeri ve taraf bilgileri kontrol edilmelidir. Sistem tarafından üretilen tahakkuk bilgisiyle ödeme makbuzunun uyumlu olması gerekir. Özellikle dava değeri değiştiğinde önceki hesaplamanın kullanılmaması önemlidir.

Harç Eksik Yatırılırsa Ne Olur?

Harçların eksik yatırılması, yargılama işlemlerinin ilerlemesini etkileyebilir. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 30 ve 32. maddeleri, harca esas değerin eksik gösterilmesi ve harç ödenmeden işlem yapılması konusunda hükümler içerir. Mahkeme, somut duruma göre eksik harcın tamamlanmasını isteyebilir. Süreye ve usule uygun ödeme yapılmaması, dosyanın işlemden kaldırılması gibi sonuçlara yol açabilir.

Gider avansındaki eksiklik ise ayrıca değerlendirilir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 120. maddesine göre yargılama sırasında avansın yetersiz kaldığı anlaşılırsa davacıya tamamlaması için iki haftalık kesin süre verilir. Gider avansının yatırılması dava şartları arasında yer aldığından, eksikliğin giderilmemesi davanın usulden reddedilmesine neden olabilir.

Eksik ödeme bildirimi alındığında bunun başvurma harcına mı, nispi harca mı, gider avansına mı yoksa delil avansına mı ilişkin olduğu belirlenmelidir. Her kalemin dayandığı düzenleme ve ödeme yapılmamasının sonucu aynı değildir.

Harç Muafiyeti ve Adli Yardım Kimlere Uygulanır?

Her dava açan kişi bütün harçları ödemek zorunda değildir. Bazı dava türleri veya başvuranlar için özel kanunlarda harç muafiyeti düzenlenmiştir. Ayrıca ekonomik durumu yargılama giderlerini karşılamaya elverişli olmayan kişiler, gerekli şartları taşıdıklarında adli yardım isteyebilir.

Tüketici davalarında harç muafiyeti

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 73. maddesine göre tüketici mahkemelerinde Bakanlık, tüketiciler ve tüketici örgütleri tarafından açılan davalar, Harçlar Kanunu'nda düzenlenen harçlardan muaftır. Ancak bu muafiyet, tüketici mahkemesindeki bütün tarafların otomatik olarak harçtan muaf olduğu anlamına gelmez. Başvuran kişinin sıfatı önemlidir.

Harç muafiyeti ile yargılama giderlerinden sorumluluk da birbirine karıştırılmamalıdır. Kanuni muafiyet bulunması, bütün masrafların her durumda ortadan kalktığı anlamını taşımaz. Davanın sonucuna ve özel hükümlere göre gider sorumluluğu ayrıca belirlenebilir.

Adli yardım başvurusu

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 334. maddesine göre kişinin kendisinin ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeden yargılama giderlerini karşılayamaması, adli yardım değerlendirmesinde temel şartlardan biridir. Ayrıca ileri sürülen iddia veya savunmanın açıkça dayanaktan yoksun olmaması gerekir.

Adli yardım talebi, esas hakkında karar verecek mahkemeye sunulur. Başvuruda iddianın özeti, dayanak deliller ve mali durumun giderleri karşılamaya yeterli olmadığını gösteren belgeler bulunmalıdır. Mahkeme talebi değerlendirerek yargılama giderlerinden geçici muafiyet ve kanundaki diğer kolaylıklar hakkında karar verebilir.

Adli yardım her durumda kesin ve kalıcı harç muafiyeti sağlamaz. Ertelenen giderlerin yargılama sonunda kimden alınacağı ayrıca kararlaştırılır. Kanuni koşulları gerçekleştiğinde mahkeme, adli yardımdan yararlanan kişinin bazı giderlerden tamamen veya kısmen muaf tutulmasına da karar verebilir.

Dava Sonunda Harç ve Yargılama Giderlerini Kim Öder?

Dava açılırken giderlerin davacı tarafından yatırılması ile davanın sonunda gider sorumluluğunun kime yükletileceği farklı konulardır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 326. maddesi uyarınca, kanunda öngörülen istisnalar dışında yargılama giderleri aleyhine hüküm verilen taraftan alınır. Taraflar kısmen haklı çıkarsa giderler haklılık oranına göre paylaştırılabilir.

Peşin ödenen nispi karar ve ilam harcı, nihai kararda hesaplanan harçtan mahsup edilir. Talebin tamamen kabul edilmesi, kısmen kabul edilmesi veya reddedilmesi farklı harç sonuçları doğurabilir. Davadan feragat, kabul ve sulh gibi işlemlerde de özel hükümler uygulanır. Bu nedenle açılışta hesaplanan harç, her zaman yargılama sonunda kesinleşecek toplam harç değildir.

Kullanılmayan gider avansı ise kural olarak hükmün kesinleşmesinden sonra iade edilir. Mahkeme, kullanılmayan avansın iadesine kendiliğinden karar verir. İadenin yapılabilmesi için dosyadaki ödeme ve hesap bilgilerinin doğru tutulması önem taşır.

Avukatla takip edilen davalarda ayrıca sözleşmeye dayalı avukatlık ücreti ile mahkemenin karşı tarafa yükleyebileceği vekâlet ücreti arasında ayrım yapılmalıdır. Bunlar aynı ödeme değildir. Davayı kazanan tarafın başlangıçta yaptığı her harcamanın otomatik ve eksiksiz biçimde geri alınacağı da varsayılmamalıdır.

Dava Açılmadan Önce Kontrol Edilmesi Gereken Hesaplama Hataları

Yanlış maliyet hesaplarının önemli bir kısmı, harç ile diğer dava giderlerinin tek bir tutar olarak değerlendirilmesinden kaynaklanır. Özellikle internet üzerinden bulunan toplam ücretlerin hangi harç yılını ve hangi dava türünü esas aldığı kontrol edilmelidir.

• Başvurma harcını tek maliyet sanmak: Peşin karar ve ilam harcı ile gider avansı unutulmamalıdır.
• Her davaya genel nispi oranı uygulamak: Maktu harçlar, özel nispi oranlar ve muafiyetler ayrı değerlendirilmelidir.
• Yanlış dava değeri kullanmak: Harca esas değer, ilgili hukuki talebe göre tespit edilmelidir.
• Bütün bilirkişi masraflarını açılış gideri saymak: Delil incelemeleri için ilerleyen aşamalarda ayrıca avans istenebilir.
• Karşı davayı savunmayla karıştırmak: Bağımsız talep içeren karşı dava kendi harç yükümlülüğünü doğurabilir.
• Önceki yıl tarifesini kullanmak: Başvuru tarihinde yürürlükte olan tutarlar esas alınmalıdır.

Bir dava için bütçe hazırlanırken başlangıçta zorunlu ödemeler ile yargılama sırasında doğabilecek giderler ayrı hesaplanmalıdır. Başvurma harcı, peşin karar ve ilam harcı ve gider avansı ilk grubu oluşturur. Bilirkişi incelemesi, keşif, ek tebligat ve kanun yolu başvuruları ise dosyanın gelişimine göre ek maliyet yaratabilir. Böyle bir ayrım, dava açılışında ödenmesi gereken tutarın yanlışlıkla davanın bütün maliyeti olarak kabul edilmesini önler.