Ayıplı Malda Tüketicinin Hakları: İade, Değişim ve Başvuru

Satın alınan bir ürünün arızalı çıkması, vaat edilen özellikleri taşımaması veya normal kullanım amacını karşılamaması durumunda tüketici, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında belirli haklara sahiptir. Ayıplı mal seçimlik haklar olarak bilinen bu düzenleme, tüketiciye bedel iadesi, ayıpsız ürünle değişim, ücretsiz onarım veya bedelden indirim talep etme imkânı tanır. Satıcı, kanuni şartlar gerçekleştiğinde tüketicinin tercih ettiği hakkı yerine getirmekle yükümlüdür.

Ancak her ürün arızası otomatik olarak bedel iadesi hakkı doğurmaz. Ayıbın niteliği, ortaya çıkış zamanı, satın alma koşulları ve talep edilen çözümün uygulanabilirliği birlikte değerlendirilir. Özellikle garanti süresi, zamanaşımı, satıcıya bildirim ve tüketici hakem heyetine başvuru birbirinden farklı hukuki süreçlerdir.

Ayıplı Mal Nedir ve Hangi Ürünler Bu Kapsama Girer?

Ayıplı mal, teslim edildiği anda sözleşmede kararlaştırılan özelliklere veya objektif olarak taşıması gereken niteliklere sahip olmayan üründür. Ürünün tamamen çalışmaması şart değildir. Beklenen faydayı önemli ölçüde azaltan eksiklikler, yanlış ürün özellikleri ve sözleşmeye aykırı durumlar da ayıp oluşturabilir.

6502 sayılı Kanun'un 8. maddesi kapsamında ayıplı mal değerlendirmesi yalnızca fiziksel arızalarla sınırlı değildir. Ürünün reklamında, ambalajında, etiketinde veya kullanım kılavuzunda belirtilen nitelikleri taşımaması da değerlendirmeye alınır. Ticaret Bakanlığı, ayıplı malın tanımını ve tüketicinin başvurabileceği seçimlik hakları resmî tüketici rehberinde açıklamaktadır.

Ayıplı Mal Sayılabilecek Durumlar

• Üretim hatası: Yeni alınan bir elektronik cihazın normal kullanım sırasında kendiliğinden kapanması veya temel işlevlerini yerine getirememesi.
• Tanıtıma aykırılık: Satış açıklamasında belirtilen teknik özelliklerin teslim edilen üründe bulunmaması.
• Fiziksel kusur: Mobilyanın kırık, çatlak veya kullanımını etkileyen üretim kaynaklı deformasyonlarla teslim edilmesi.
• Montaj hatası: Satıcının sorumluluğundaki montajın yanlış yapılması veya hatalı kurulum talimatı nedeniyle ürünün gereği gibi kullanılamaması.
• Eksik fayda: Ürünün olağan kullanım amacını karşılamayan ve tüketicinin makul beklentilerini azaltan bir eksiklik taşıması.

Buna karşılık tüketicinin yanlış kullanımından kaynaklanan hasarlar, her durumda satıcıya yüklenemez. Örneğin kullanım talimatlarına aykırı müdahale sonucunda meydana gelen bir arıza, ürünün teslim sırasında ayıplı olduğunu göstermeyebilir. Uyuşmazlığın çözümünde teknik inceleme gerekebilir.

Ayıplı Mal Seçimlik Haklar Nelerdir?

6502 sayılı Kanun'un 11. maddesi, ayıplı mal karşısında tüketiciye dört temel seçimlik hak tanır. Bu haklardan hangisinin kullanılacağına kural olarak tüketici karar verir. Ancak ücretsiz onarım ve değişim bakımından imkânsızlık veya orantısız güçlük gibi yasal sınırlamalar bulunur.

Seçimlik hak	Tüketicinin talebi	Uygulamada dikkat edilecek nokta
Sözleşmeden dönme	Ürünün iadesi karşılığında satış bedelinin geri alınması	Satıcıya ürünün geri verilmeye hazır olduğu bildirilir.
Ayıpsız misliyle değişim	Ürünün ayıpsız eşdeğeriyle değiştirilmesi	Değişimin mümkün olması ve orantısız güçlük oluşturmaması gerekir.
Ücretsiz onarım	Ayıbın tüketiciden ücret alınmadan giderilmesi	Onarımın aşırı masraf gerektirmemesi ve yasal sürelerde tamamlanması gerekir.
Bedelden indirim	Ürünün elde tutulması karşılığında ayıp oranında fiyat indirimi	İndirim miktarı ayıbın ürün değerine etkisine göre belirlenir.

Bedel İadesi Hangi Durumlarda İstenebilir?

Tüketici, ayıplı mal nedeniyle sözleşmeden dönme hakkını kullanarak ödediği satış bedelinin iadesini talep edebilir. Bu talep, ürünün geri verilmesine hazır olunduğunun bildirilmesiyle birlikte ileri sürülür. Kanun uyarınca sözleşmeden dönme hakkının kullanılması durumunda iade edilmesi gereken bedelin derhâl ödenmesi gerekir.

Bedel iadesi, ürünün sonradan yükselen piyasa fiyatının otomatik olarak ödenmesi anlamına gelmez. Esas alınan tutar kural olarak satış kapsamında ödenen bedeldir. Varsa ek zararların tazmini ayrı hukuki koşullara bağlı olarak gündeme gelebilir.

Ayıpsız Ürünle Değişim Ne Zaman Mümkündür?

Değişim hakkı, ayıplı ürünün ayıpsız bir misliyle değiştirilmesini sağlar. Özellikle ürünün kullanımına devam etmek isteyen ve aynı niteliklerde başka bir ürün temin edilmesini bekleyen tüketiciler açısından uygundur.

Bununla birlikte ürünün üretimden kalkması, eşdeğerinin temin edilememesi veya değişimin satıcıya orantısız güçlük yüklemesi değerlendirmeyi etkileyebilir. Böyle bir durumda tüketici, kanunda belirtilen diğer uygun seçimlik haklarına başvurabilir. Satıcının yalnızca stok bulunmadığını söylemesi ise her uyuşmazlıkta tek başına yeterli hukuki gerekçe sayılmaz.

Ücretsiz Onarım ve Bedelden İndirim Arasındaki Fark

Ücretsiz onarım, ürünün mevcut ayıbının giderilmesini amaçlar. Bedelden indirim ise ürünün tüketicide kalmasını ve ayıp nedeniyle oluşan değer kaybının satış fiyatına yansıtılmasını sağlar.

Örneğin işlevini etkilemeyen ancak değerini düşüren kalıcı bir kozmetik kusurda indirim değerlendirmesi yapılabilir. Tamirle giderilebilen teknik arızalarda ise ücretsiz onarım uygun bir seçenek olabilir. Tüketici açısından belirleyici husus, ürünün kullanım amacı ve ayıbın ekonomik etkisidir.

Hangi Seçimlik Hak Daha Uygundur?

Seçimlik hakkın belirlenmesinde yalnızca arızanın büyüklüğüne değil, ürünün gelecekte güvenilir şekilde kullanılıp kullanılamayacağına da bakılmalıdır. Tekrarlayan ve temel işlevleri etkileyen arızalarda onarım talebinin sağlayacağı fayda ile bedel iadesi veya değişimin sonuçları farklıdır.

• Ürün kullanılamıyor ve satın alma amacını karşılamıyorsa sözleşmeden dönme veya değişim talebi değerlendirilebilir.
• Ürün kısa sürede onarılabiliyor ve güvenle kullanılabilecekse ücretsiz onarım tercih edilebilir.
• Kusur kalıcı fakat ürünün kullanımına engel değilse bedelden indirim uygun olabilir.
• Aynı arıza onarımdan sonra tekrar ortaya çıkıyorsa servis kayıtlarıyla desteklenen yeni bir hak talebi gündeme gelebilir.

Ücretsiz onarım veya değişim satıcı açısından orantısız güçlük oluşturuyorsa tüketici sözleşmeden dönme ya da bedelden indirim haklarından birini kullanabilir. Orantısızlığın belirlenmesinde ürünün ayıpsız değeri, ayıbın önemi ve diğer seçeneklerin tüketiciye çıkaracağı sorunlar dikkate alınır.

Ayıplı Malın İspatı Kime Aittir?

Satın alınan ürünün ayıplı olup olmadığının ispatında teslim tarihinden itibaren geçen süre önemlidir. Teslimden sonraki ilk altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim tarihinde mevcut olduğu kabul edilir. Bu durumda ürünün ayıplı olmadığını ispat yükü satıcıya aittir.

Ancak bu karine, ürünün veya ayıbın niteliğiyle bağdaşmıyorsa uygulanmaz. Ayrıca altı aylık sürenin geçmesi tüketicinin bütün haklarının sona erdiği anlamına gelmez. Sonraki dönemde ayıbın kaynağına ilişkin ispat değerlendirmesi değişebilir.

Hangi Belgeler Delil Olarak Kullanılabilir?

Üründeki sorunun ne zaman ortaya çıktığını ve nasıl geliştiğini gösteren kayıtlar başvuruyu güçlendirir. Özellikle aşağıdaki belgelerin saklanması yararlıdır:

• Fatura, satış fişi, sipariş kaydı veya ödeme belgesi.
• Ürünün ayıbını gösteren tarihli fotoğraf ve videolar.
• Yetkili servis inceleme raporları ve onarım fişleri.
• Satıcıyla yapılan yazılı görüşmeler ve talep kayıtları.
• Ürün açıklaması, reklam beyanı ve teknik özellik kayıtları.
• Teslimat tutanağı ve varsa hasar tespit belgeleri.

Faturanın kaybolması, satın alma işleminin hiçbir şekilde ispatlanamayacağı anlamına gelmez. Banka hareketleri, sipariş kayıtları ve diğer belgeler de somut olaya göre delil olarak değerlendirilebilir. Bununla birlikte ödemenin yapılmış olması tek başına ayıbın varlığını kanıtlamaz.

Ayıplı Mal İçin Satıcıya Nasıl Başvurulur?

Ayıplı ürünle karşılaşan tüketicinin ilk aşamada satıcıya açık ve kayıt altına alınabilir bir talep iletmesi yararlıdır. Talep belirsiz bırakıldığında satıcı, tüketicinin hangi seçimlik hakkı kullanmak istediğini anlayamayabilir.

1. Ayıbı belgeleyin: Ürünün arızasını, teslim tarihini, modelini ve varsa ürün kimlik bilgilerini kaydedin. Sorunun ortaya çıktığı koşulları not edin.
2. Satıcıyı belirleyin: Alışveriş belgesindeki satıcı unvanını kontrol edin. İnternet alışverişlerinde platform ile ürünü satan işletme aynı olmayabilir.
3. Seçimlik hakkınızı belirleyin: Bedel iadesi, değişim, ücretsiz onarım veya bedelden indirim taleplerinden somut olaya uygun olanı seçin.
4. Yazılı bildirim gönderin: E-posta, kayıt oluşturulabilen müşteri hizmetleri kanalı veya ispatlanabilir başka bir yöntem kullanın. Bildirimin ulaştığına ilişkin kaydı saklayın.
5. Verilen cevabı değerlendirin: Satıcı talebi reddederse gerekçesini ve varsa teknik inceleme raporunu isteyin. Uyuşmazlık devam ederse yetkili başvuru merciine müracaat edin.

Talep sürecinde ürünü yetkisiz müdahalelerle değiştirmemek önemlidir. Özellikle teknik arızalarda bağımsız tamir girişimleri, hasarın kaynağının belirlenmesini zorlaştırabilir. Ürünün güvenli kullanımını etkileyen bir kusur bulunuyorsa inceleme tamamlanmadan kullanıma devam edilmemelidir.

Tüketici Ayıplı Mal İhbar Süresi Kaç Gündür?

Tüketici ayıplı mal ihbar süresi konusunda sıklıkla karşılaşılan yanlış bilgi, ayıbın mutlaka 30 gün içinde bildirilmesi gerektiğidir. 6502 sayılı Kanun kapsamında tüketici satışlarında önceki kanundaki genel ayıp ihbar yükümlülüğü kaldırılmıştır. Bu nedenle tüketicinin seçimlik hakları, yalnızca teslimden itibaren 30 gün içinde bildirim yapılmadığı gerekçesiyle otomatik olarak ortadan kalkmaz.

Bununla birlikte tüketicinin ayıbı öğrendikten sonra gecikmeden bildirimde bulunması ispat bakımından önemlidir. Uzun süre geçmesi, özellikle ürünün kullanım biçimi ve arızanın oluşum nedeni konusunda uyuşmazlık yaratabilir.

Ayıp ihbarı, zamanaşımı ve garanti süresi aynı kavram değildir. İhbar, sorunun karşı tarafa bildirilmesini ifade eder. Zamanaşımı ise ayıplı maldan doğan taleplerin ileri sürülmesinde uygulanan hukuki zaman sınırıyla ilgilidir. Ayrıca satıcıya bildirim yapılması, tek başına zamanaşımının durduğu veya kesildiği anlamına gelmez.

Ayıplı Mal İhtarname Örneği Nasıl Hazırlanır?

Satıcıya yapılan başvuru sonuçsuz kaldığında yazılı ihtarname, talebin kapsamını ve karşı tarafa yöneltildiğini belgelendirmek açısından kullanılabilir. Ayıplı mal ihtarname örneği hazırlanırken uzun hukuki açıklamalardan çok satın alma bilgileri, tespit edilen ayıp ve istenen seçimlik hak açıkça belirtilmelidir.

Aşağıdaki örnek, sözleşmeden dönme ve bedel iadesi talebi için uyarlanabilir:

MUHATAP: Satıcı işletmenin unvanı ve adresi

GÖNDEREN: Tüketicinin adı, soyadı ve iletişim bilgileri

KONU: Ayıplı mal nedeniyle sözleşmeden dönme ve bedel iadesi talebi

AÇIKLAMALAR: İşletmenizden satın aldığım, bilgileri ekteki satış belgesinde bulunan ürün, teslim sonrasında tespit ettiğim ayıp nedeniyle sözleşmede belirtilen özellikleri karşılamamaktadır. Üründe ortaya çıkan sorun ve bu soruna ilişkin mevcut belgeler ekte sunulmuştur.

TALEP: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 11. maddesi kapsamında sözleşmeden dönme hakkımı kullanıyorum. Ürünü iade etmeye hazır olduğumu bildirerek ödediğim satış bedelinin tarafıma iadesini talep ediyorum. Talebimin karşılanmaması halinde yasal başvuru haklarımı kullanacağımı bildiririm.

EKLER: Satış belgesi, ürünün ayıbını gösteren kayıtlar ve varsa servis raporları.

Bu metin olayın özelliklerine göre değiştirilmelidir. Örneğin tüketici bedel iadesi yerine değişim istiyorsa talep kısmında bu hakkı açıkça belirtmelidir. İhtarname gönderilmesi için her durumda noter kullanılması zorunlu değildir. Ancak noter aracılığıyla bildirim, bildirimin içeriği ve tebliği bakımından güçlü bir kayıt sağlayabilir.

Garanti ve Servis Sürecinde Tüketicinin Hakları

Garanti kapsamındaki bir ürünün arızalanması ile ayıplı maldan doğan seçimlik hakların kullanılması birbiriyle ilişkili olsa da aynı hukuki işlem değildir. Garanti belgesi, ilgili mevzuat ve garanti koşulları kapsamında onarım hizmetine ilişkin yükümlülükler doğurur. Ayıplı mala ilişkin seçimlik haklar ise doğrudan tüketici kanunundan kaynaklanır.

Satıcı Tüketiciyi Önce Servise Gönderebilir mi?

Satıcı, teknik incelemeye ihtiyaç duyulduğunu belirtebilir. Ancak ürünü yalnızca servise yönlendirmesi, tüketicinin kanuni seçimlik haklarını ortadan kaldırmaz. Ayıp ve talep koşulları mevcutsa tüketici mutlaka önce ücretli veya ücretsiz onarımı kabul etmek zorunda değildir.

Ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim taleplerinin kural olarak en fazla 30 iş günü içinde yerine getirilmesi gerekir. Konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre 60 iş günüdür. Satış sonrası hizmet verilmesi zorunlu ürünler listesindeki malların ücretsiz onarımında ise ilgili ürün için belirlenen azami tamir süresi uygulanır.

Azami sürelere uyulmaması durumunda tüketici diğer seçimlik haklarını kullanabilir. Onarımın başarısız olması veya arızanın tekrarlanması halinde de ürünün durumu, servis kayıtları ve ilgili garanti hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.

Kullanıcı Hatası Raporu Kesin Delil midir?

Servis tarafından düzenlenen kullanıcı hatası raporu uyuşmazlıkta önemli bir delil olabilir ancak her durumda kesin ve tartışılmaz nitelikte değildir. Raporda arızanın hangi teknik gerekçeyle kullanıcıdan kaynaklandığının açıkça gösterilmesi önem taşır.

Tüketici rapora katılmıyorsa itirazını yazılı olarak açıklayabilir. Uyuşmazlık tüketici hakem heyetine veya mahkemeye taşındığında gerektiğinde bilirkişi incelemesi yapılarak arızanın kaynağı araştırılabilir.

Ayıplı Mal Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır?

Ayıplı mal zamanaşımı, daha uzun bir süre öngörülmedikçe ürünün tüketiciye teslim edildiği tarihten itibaren iki yıldır. Ayıbın daha sonra ortaya çıkması, kural olarak bu sürenin başlangıcını değiştirmez.

Ancak ürünün niteliği, satışın ikinci el olması ve ayıbın gizlenme biçimi farklı düzenlemelerin uygulanmasına neden olabilir.

Mal veya durum	Yasal süre ve temel kural
Yeni taşınır mallar	Kural olarak teslimden itibaren 2 yıl
Konut veya tatil amaçlı taşınmazlar	Teslimden itibaren 5 yıl
İkinci el taşınır mallar	Satıcının sorumluluğu 1 yıldan az olamaz.
İkinci el konut veya tatil amaçlı taşınmazlar	Satıcının sorumluluğu 3 yıldan az olamaz.
Ağır kusur veya hileyle gizlenen ayıp	Kanundaki ayıplı mala ilişkin zamanaşımı hükümleri uygulanmaz.

İkinci el mallar için belirtilen bir yıllık süre, her ikinci el satışında otomatik olarak yalnızca bir yıllık zamanaşımı bulunduğu anlamına gelmez. Kanun, satıcının sorumluluğunun kararlaştırılabilecek alt sınırını belirler. Daha uzun sorumluluk süreleri uygulanabilir.

Gizli Ayıp Zamanaşımını Nasıl Etkiler?

Gizli ayıp, ürün teslim edilirken olağan incelemeyle fark edilemeyen ve daha sonra ortaya çıkan kusurdur. Ancak bir ayıbın gizli olması, tek başına bütün zamanaşımı kurallarının uygulanmayacağı anlamına gelmez.

6502 sayılı Kanun'un 12. maddesi, ayıbın ağır kusur veya hile ile gizlenmesi halinde zamanaşımı hükümlerinin uygulanmayacağını düzenler. Bunun için yalnızca ayıbın geç ortaya çıktığının değil, ilgili gizleme koşullarının da somut olayda değerlendirilmesi gerekir.

Örneğin satıcının bildiği ciddi bir teknik kusuru bilinçli biçimde saklaması ile normal kullanım sırasında sonradan belirginleşen üretim hatası aynı hukuki değerlendirmeye tabi olmayabilir.

İnternetten Alınan Ayıplı Ürün Nasıl İade Edilir?

İnternet üzerinden satın alınan ayıplı ürünlerde de tüketicinin kanuni seçimlik hakları geçerlidir. Ürünün fiziksel mağazadan değil elektronik ortamdan alınmış olması bu hakları ortadan kaldırmaz.

İnternet alışverişlerinde ayrıca ayıptan bağımsız cayma hakkı bulunabilir. Mesafeli sözleşmeler kapsamında tüketici, kanuni istisnalar saklı kalmak üzere malın tesliminden itibaren 14 gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeden cayma hakkını kullanabilir. Ticaret Bakanlığı, mesafeli sözleşmelerde cayma hakkının koşullarını ve istisnalarını ayrıca açıklamaktadır.

Cayma hakkıyla ayıplı mal nedeniyle iade farklıdır. Cayma hakkı, belirli süre ve istisnalara bağlı olarak ürün kusurlu olmasa da kullanılabilir. Ayıplı mal nedeniyle sözleşmeden dönme ise ürünün sözleşmeye aykırı olmasına dayanır. Bu nedenle 14 günlük cayma süresinin geçmesi, ayıplı maldan kaynaklanan iade talebini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

İade sürecinde satış platformundaki talep kayıtları ve kargo teslim belgeleri saklanmalıdır. Ayıplı maldan doğan seçimlik hakların kullanılmasının gerektirdiği masraflar, ilgili hakkı yerine getiren tarafça karşılanır. Satıcının her durumda tüketiciden kargo veya inceleme ücreti talep etmesi hukuka uygun değildir.

Ayıplı Mal İçin Tüketici Hakem Heyetine Başvuru

Satıcının talebi reddetmesi, çözüm sunmaması veya uyuşmazlığın devam etmesi halinde tüketici hakem heyetine başvurulabilir. Başvurulacak merci, uyuşmazlık değerine göre belirlenir.

2026 yılı için uyuşmazlık değeri 186.000 TL'nin altında olan tüketici uyuşmazlıklarında tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur. Bu tutara eşit veya üzerindeki uyuşmazlıklar ise hakem heyetinin görev alanı dışındadır. Bu uyuşmazlıklarda ilgili istisnalar saklı kalmak üzere dava şartı arabuluculuk süreci ve tüketici mahkemesi yolu gündeme gelir.

Başvuru koşulları ve parasal sınır konusunda Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan resmî bilgilendirme esas alınabilir. Parasal sınırların yıllara göre değişmesi nedeniyle başvuru tarihindeki geçerli tutarın dikkate alınması gerekir.

e-Devlet Üzerinden Başvuru Nasıl Yapılır?

1. e-Devlet hesabına giriş yaparak Tüketici Hakem Heyeti Başvurusu hizmetine ulaşın.
2. Satıcıya ait unvan ve iletişim bilgilerini girin.
3. Uyuşmazlığın konusunu ve ürünün ayıbını açık biçimde anlatın.
4. Talep ettiğiniz seçimlik hakkı ve uyuşmazlık değerini belirtin.
5. Fatura, servis raporu ve diğer delilleri sisteme yükleyerek başvuruyu tamamlayın.

Başvuru, tüketicinin yerleşim yerindeki veya tüketici işleminin yapıldığı yerdeki yetkili hakem heyetine yapılabilir. Elektronik başvuru dışında ilgili kurumlara yazılı müracaat imkânı da bulunmaktadır.

Hakem Heyeti Başvurusu Ne Kadar Sürer?

Tüketici hakem heyeti başvuruları kural olarak en geç altı ay içinde karara bağlanır. Başvurunun niteliğine göre bu süre en fazla üç ay uzatılabilir. Teknik inceleme gereken uyuşmazlıklarda bilirkişi değerlendirmesi yapılması mümkündür.

Hakem heyetinin kararları tarafları bağlar. Kararın yerine getirilmemesi durumunda ilamların icrasına ilişkin hükümler çerçevesinde icra dairesine başvurulabilir. Taraflar karara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde yetkili tüketici mahkemesine itiraz edebilir.

Ayıplı Mal Başvurularında Sık Karşılaşılan Sorunlar

Satıcı Ürünün Kutusu Açıldığı İçin İadeyi Reddedebilir mi?

Ürünün kutusunun açılması, ayıplı mala ilişkin seçimlik hakları tek başına ortadan kaldırmaz. Birçok ürünün ayıplı olup olmadığı ancak kutu açıldıktan ve ürün olağan şekilde denendikten sonra anlaşılabilir.

Bununla birlikte tüketici tarafından gerçekleştirilen müdahaleler veya yanlış kullanım sonucunda ortaya çıkan zararlar ayrı değerlendirilir. Ayrıca ayıplı mal nedeniyle iade ile mesafeli sözleşmelerdeki cayma hakkının istisnaları birbirine karıştırılmamalıdır.

İndirimli veya Teşhir Ürünlerinde Haklar Geçerli midir?

İndirimli fiyatla satılan ürünler de tüketici mevzuatı kapsamındadır. Ancak tüketicinin satın alma sırasında açıkça bildiği veya bilmesinin beklendiği kusurlar bakımından ayıplı mala ilişkin haklar kullanılamayabilir.

Örneğin üzerinde belirli bir çizik bulunduğu açıklanarak satılan teşhir ürününde aynı çizik nedeniyle sonradan bedel iadesi istenmesi farklı, tüketiciye açıklanmayan ciddi bir teknik arızanın ortaya çıkması farklıdır. Bilinen kusur dışındaki ayıplar için kanuni haklar saklıdır.

Ayıplı Mal Nedeniyle Tazminat İstenebilir mi?

Tüketici, seçimlik haklarından birini kullanırken Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre tazminat da talep edebilir. Ancak zararın varlığı, ayıpla bağlantısı ve sorumluluğun diğer koşulları somut olarak ortaya konulmalıdır.

Örneğin arızalı bir ürünün başka bir eşyaya zarar vermesi halinde yalnızca satış bedelinin iadesi değil, ortaya çıkan ek zararın giderilmesi de hukuki değerlendirme konusu olabilir. Böyle bir talepte hasar kayıtları, onarım faturaları ve teknik raporlar önem kazanır.

Satıcı Talebi Kabul Ederse Nelere Dikkat Edilmelidir?

Taraflar arasında anlaşma sağlandığında seçilen çözümün kapsamı yazılı biçimde belirlenmelidir. Bedel iadesinde ödenecek tutar ve ödeme yöntemi, değişimde teslim edilecek ürünün niteliği, onarımda ise yapılan işlemler kayıt altına alınmalıdır.

Özellikle tüketicinin yalnızca belirli bir çözümü kabul ettiği durumlarda, başka haklardan feragat edildiği anlamına gelebilecek belgeler dikkatle incelenmelidir. Devam eden bir hakem heyeti başvurusu sırasında uyuşmazlık tamamen çözülürse anlaşmayı gösteren belgelerin ilgili heyete sunulması gerekir.