İmza Beyannamesi Nasıl Alınır? Noter İşlemi ve Belgenin Kullanımı

İmza beyannamesi, bir kişinin kimlik bilgileriyle birlikte kendi el yazısıyla attığı imzanın örneğini içeren ve yetkili makam tarafından onaylanan belgedir. Kişisel işlemlerde noterlikten alınabilir. Ticaret siciline ilişkin işlemlerde ise belgenin nerede düzenleneceği, şirket türüne ve başvurunun niteliğine göre değişebilir. Ayrıca bazı ticaret sicili işlemlerinde imza verileri elektronik ortamda temin edildiğinden fiziki belge hazırlanması gerekmeyebilir.

İmza beyannamesi nasıl alınır? Kişisel kullanım için geçerli kimlik belgesiyle noterliğe başvurulur, görevli tarafından kimlik doğrulaması yapılır ve imza örnekleri alınarak belge onaylanır. Şirket kuruluşu veya temsil yetkisinin tescili söz konusuysa önce MERSİS ve ilgili ticaret sicili müdürlüğünün belge şartları kontrol edilmelidir. Böylece gereksiz noter masrafı ve eksik evrak nedeniyle işlem tekrarı önlenebilir.

İmza Beyannamesi Nedir ve Ne İşe Yarar?

İmza beyannamesi, belirli bir kişiye ait imza örneğinin yetkili makam önünde beyan edilmesini ve belgelendirilmesini sağlar. Temel amacı, kişinin ileride imzalayacağı evraklarda kullanılabilecek bir imza örneği sunmaktır. Belgenin düzenlenmesi sırasında kimlik kontrolü yapılması, imza örneğinin ilgili kişiye bağlanması açısından önem taşır.

Belgede genellikle kişinin adı, soyadı, kimliğini belirlemeye yarayan bilgiler, imza örnekleri ve düzenleyen makamın onay bilgileri bulunur. Ticari amaçla hazırlanan belgelerde ayrıca ilgili işletmenin ticaret unvanı yer alabilir. Belgenin içeriği ve düzenlenme biçimi, kullanılacağı işleme göre farklılaşabilir.

İmza beyannamesi tek başına temsil yetkisi oluşturmaz. Bir kişinin şirket adına sözleşme yapabilmesi veya şirketi borç altına sokabilmesi için ayrıca geçerli bir temsil yetkisine sahip olması gerekir. Beyanname imza örneğini gösterirken temsil yetkisinin kapsamı şirketin ilgili kararları, sicil kayıtları ve uygulanabilir mevzuat üzerinden değerlendirilir.

İmza Beyannamesi Nereden Alınır?

İmza beyannamesi nereden alınır sorusunun cevabı, belgenin hangi amaçla kullanılacağına bağlıdır. Gerçek kişinin kendi adına düzenleteceği noter onaylı imza beyanı ile şirketin ticaret sicili dosyasına sunacağı imza beyannamesi aynı usule tabi olmayabilir.

• Noterlikler: Kişisel işlemlerde kullanılacak imza beyanlarının onaylanması için başvurulabilecek makamlardır. Bazı ticari işlemlerde de noter huzurunda düzenlenen belge kabul edilebilir.
• Ticaret sicili müdürlükleri: Ticari işletme ve şirketleri temsil etmeye yetkili kişilerin, ticaret unvanı altında kullanacakları imzaların beyan edilmesine ilişkin işlemleri yürütür.
• MERSİS: Ticaret sicili işlemlerine ilişkin başvuruların yürütülmesini ve gerekli koşullarda imza verilerinin elektronik ortamda temin edilmesini sağlar.
• Türk konsoloslukları: Yurt dışında bulunan kişilerin belirli imza ve belge onaylama işlemlerinde başvurabilecekleri makamlardandır.

Özellikle şirket kuruluşlarında noterliğe gitmeden önce ilgili sicil müdürlüğünden bilgi alınmalıdır. Çünkü noter tarafından hazırlanmış bir imza beyanının her şirket kuruluşunda veya her tescil işleminde kabul edileceği varsayılamaz.

Noterden İmza Beyannamesi Nasıl Alınır?

Noterden imza beyannamesi almak isteyen kişinin öncelikle belgeyi hangi kuruma sunacağını belirlemesi gerekir. Talep eden kurum özel bir belge formatı, ticaret unvanı veya ek onay istemiyorsa kişisel imza beyanı işlemi genellikle kısa bir başvuru süreciyle tamamlanabilir.

Noter Başvurusunun Aşamaları

1. Belgenin kullanım amacını belirleyin. Banka, özel kuruluş, ticaret sicili veya başka bir makam tarafından istenen belgenin tam adını öğrenin. İmza beyannamesi ile imza sirkülerinin karıştırılmadığından emin olun.
2. Geçerli kimlik belgenizi hazırlayın. Türkiye Cumhuriyeti kimlik kartı veya noterlik tarafından kabul edilen başka bir kimlik belgesiyle başvurun. Kimliğinizin okunabilir ve geçerli olması gerekir.
3. Noterlikte işlem talebinizi bildirin. Görevliye kişisel imza beyannamesi düzenletmek istediğinizi ve belgenin kullanılacağı işlemi açıklayın. Ticaret unvanı altında imza gerekiyorsa bunu özellikle belirtin.
4. Kimlik doğrulamasını tamamlayın. Noterlik görevlisi kimlik bilgilerini kontrol eder. İşlemin niteliğine göre ek bilgi veya belge istenebilir.
5. İmza örneklerinizi verin. Hazırlanan belge üzerinde istenen imzaları görevlinin yönlendirmesine uygun biçimde atın. İmza onayında ilgili kişinin imzasının usulüne uygun şekilde alınması esastır.
6. Belgeyi kontrol ederek teslim alın. İsim, kimlik bilgileri, varsa ticaret unvanı ve onay kısmını inceleyin. İşlem bedeli ödendikten sonra düzenlenen nüshaları teslim alın.

İşlem sırasında kimlik tespiti ve imza örneğinin alınması gerektiğinden, sıradan bir başvuru dilekçesi göndererek kişinin yerine imza beyannamesi düzenletmek mümkün değildir. Kişinin bizzat hazır bulunmasının gerekip gerekmediği, özel hukuki durumlar bakımından ilgili noterlikten öğrenilmelidir.

İmza Beyannamesi İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?

Kişisel imza beyannamesinde temel gereklilik, başvuranın kimliğinin güvenilir biçimde belirlenebilmesidir. Ancak ticari işlemlerde yalnızca kimlik belgesi yeterli olmayabilir. Gereken evraklar, başvurunun kişisel veya kurumsal olmasına göre değerlendirilmelidir.

Başvuru türü	Hazırlanabilecek belgeler	Dikkat edilmesi gereken husus
Kişisel imza beyanı	Geçerli kimlik belgesi	Belgeyi isteyen kuruluşun özel şartları kontrol edilmelidir.
Gerçek kişi tacir	Kimlik ve ticaret sicili işlem bilgileri	İmzanın ticaret unvanı altında beyan edilmesi gerekebilir.
Şirket temsilcisi	Kimlik ve gerekli görülen temsil veya sicil bilgileri	MERSİS kayıtları ile temsil yetkisinin niteliği önemlidir.
Yabancı uyruklu kişi	Geçerli pasaport ve gerektiğinde ek kimlik belgeleri	Çeviri ve tasdik şartları başvuruya göre değişebilir.

Vergi levhası, ticaret sicili kaydı veya şirket kararının her kişisel imza beyannamesinde zorunlu olduğunu söylemek doğru değildir. Bu belgeler, ilgili işlemin şirket adına yapılması veya temsil bilgilerinin ayrıca doğrulanması gereken durumlarda gündeme gelir.

İmza Beyannamesi Ücreti Ne Kadar?

İmza beyannamesi ücreti için bütün başvurulara uygulanabilecek tek bir toplam tutar vermek doğru değildir. Noterlikte ödenecek bedel, işlemin hukuki niteliğine, uygulanacak harca, onaylama ve yazı ücretlerine, nüsha sayısına ve diğer yasal mali kalemlere göre hesaplanabilir.

Noterlik ücretleri tarifeyle düzenlenir. 2026 yılına ilişkin tarife ve sonradan yapılan değişiklikler hakkında resmî duyurular Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanmaktadır. Tarifede yer alan tek bir ücret kalemi, başvuru sahibinin ödeyeceği toplam tutar anlamına gelmez.

Ücreti Etkileyen Unsurlar

• İşlemin yalnızca imza onaylaması mı yoksa başka bir noterlik işlemiyle birlikte mi gerçekleştirildiği.
• Düzenlenen belgenin ve talep edilen ek nüshaların sayısı.
• İşlem için uygulanması gereken harç ve diğer yasal mali yükümlülükler.
• Ek tercüme, suret çıkarma veya başka bir onay işlemine ihtiyaç bulunup bulunmadığı.

En sağlıklı yöntem, noterlikten işlem türü belirtilerek toplam ücret bilgisinin istenmesidir. Fiyat araştırırken imza beyannamesi, imza sirküleri ve vekâletname bedellerinin birbirinden farklı işlemler için hesaplanabileceği unutulmamalıdır.

Ticaret sicili müdürlüğünde yürütülen işlemler için ise noterlik tarifesi yerine ilgili sicil işleminin ücretlendirme esasları dikkate alınır. Elektronik olarak karşılanan bir imza beyanı ihtiyacında ayrıca fiziki belge düzenlenmemesi, gereksiz maliyet oluşmasını önleyebilir.

Şirketler İçin İmza Beyannamesi Nasıl Düzenlenir?

Şirket işlemlerindeki imza beyannamesi, ticaret unvanı altında imza atmaya yetkili kişinin imzasının ticaret siciline ilişkin kurallara uygun biçimde beyan edilmesini sağlar. Türk Ticaret Kanunu'nun 40. maddesi, tacirin ticaret unvanını ve bu unvan altında kullanacağı imzayı sicile vermesine ilişkin temel düzenlemeyi içerir.

Şirket kuruluşu sırasında imza verilerinin elektronik ortamda temin edilip edilemediği ve ayrıca fiziki beyanname gerekip gerekmediği araştırılmalıdır. Ticaret Bakanlığı tarafından açıklanan MERSİS uygulamasında, uygun koşulları sağlayan yeni kimlik kartı sahiplerinin imza örnekleri Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü sisteminden elektronik ortamda alınabilmektedir.

MERSİS Üzerinden Dijital İmza Beyanı

Şirket veya ticari işletme adına yetkili olarak kaydedilecek kişinin imza verisi uygun kamu kayıtlarında bulunuyorsa elektronik ortamda temin edilebilir. Yetki kabul işlemleri de MERSİS üzerinden yürütülebilir. Böylece ilgili tescil işleminde ayrıca kâğıt üzerinde imza beyannamesi sunulmasına gerek kalmayabilir.

Ancak bu uygulama herkes için koşulsuz bir muafiyet değildir. Eski kimlik belgesine sahip kişiler, yabancı uyruklular veya elektronik ortamda imza verisi temin edilemeyen kişiler bakımından fiziki beyanname gerekebilir. Yetki kabul işleminin elektronik ortamda tamamlanması da ilgili tescilin diğer şartlarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Limited ve Anonim Şirketlerde Belge Farklılıkları

Limited şirket kuruluşuyla anonim şirket kuruluşunda imza beyannamesine ilişkin uygulamalar belirli durumlarda farklılaşabilir. Özellikle şirket sözleşmesinin kim tarafından ve nerede imzalandığı önemlidir.

İstanbul Ticaret Odası tarafından yayımlanan uygulama açıklamasında, limited şirket kuruluşunun belirli aşamalarında noter huzurunda düzenlenen imza beyannamelerinin kabul edilmediği belirtilmektedir. Anonim şirket kuruluşlarında ve kuruluş sonrası bazı değişiklik işlemlerinde ise noterlikte düzenlenen belgelerin kabul edilebildiği durumlar açıklanmaktadır.

Bu nedenle şirket yetkilisinin yalnızca noterlikten belge almasının yeterli olacağını düşünerek işlem yapması hatalı olabilir. Şirket türü, kuruluş aşaması, temsilci ataması ve mevcut elektronik kayıtlar birlikte değerlendirilmelidir.

İmza Beyannamesi ile İmza Sirküleri Arasındaki Fark Nedir?

İmza beyannamesi ile imza sirküleri birbirine yakın amaçlarla kullanılan ancak aynı işlevi taşımayan belgelerdir. Beyanname esas olarak kişinin imza örneğini belgelendirir. İmza sirküleri ise özellikle şirketler bakımından temsil ve imza yetkililerine ilişkin bilgilerin noterlikte belgelendirilmesinde kullanılır.

Karşılaştırma	İmza beyannamesi	İmza sirküleri
Temel amaç	Kişinin imza örneğini belgelendirmek	Kurumsal temsil ve imza yetkilerine ilişkin bilgileri belgelemek
Kullanıcı	Gerçek kişiler ve ticari işletme yetkilileri	Özellikle şirket ve diğer tüzel kişi temsilcileri
Düzenleyen makam	İşlemin türüne göre noterlik veya ticaret sicili müdürlüğü	Noterlik
Yetki bilgisi	Tek başına temsil yetkisinin kapsamını göstermez	Dayanak kayıtlara göre temsil ve imza yetkilerine ilişkin bilgiler içerir
Kullanım kararı	Talep edilen işlemin belge şartlarına bağlıdır	Kurumsal işlemde aranan yetki ispatına bağlıdır

Örneğin bir şirket yetkilisinin imzasının sicile verilmesi için imza beyannamesi gerekebilir. Aynı şirketin başka bir kurumla işlem yapması sırasında ise temsil yetkisinin belgelenmesi istenebilir. Böyle bir durumda ilgili kurumun mevzuata uygun olarak talep ettiği belge türü belirleyicidir.

İmza sirkülerinin bulunması, kişinin temsil yetkisinin sonraki tarihlerde mutlaka devam ettiğini garanti etmez. Yetki sona ermiş veya değiştirilmiş olabilir. Bu nedenle özellikle önemli hukuki işlemlerde güncel sicil kayıtlarının kontrol edilmesi gerekir.

İmza Beyannamesi Hangi İşlemlerde Kullanılır?

İmza beyannamesi kişisel ve ticari işlemlerde, başvuru sahibine ait imzanın belgelenmesinin istendiği durumlarda kullanılabilir. Bununla birlikte her kuruluşun aynı belgeyi istemesi veya belgenin her işlem için zorunlu olması söz konusu değildir.

Ticaret Sicili ve Şirket İşlemleri

Gerçek kişi tacirlerin kayıtlarında, şirket kuruluşlarında, yeni temsilci atanmasında veya yetki değişikliklerinde imza beyanına ilişkin gereklilikler ortaya çıkabilir. Ancak bazı işlemlerde mevcut imza kayıtlarının kullanılması ya da elektronik verilerin alınması mümkündür.

Banka ve Finansal İşlemler

Bankalar belirli hesap açılışlarında, yetkilendirme işlemlerinde veya imza doğrulamasına yönelik süreçlerde imza örneği talep edebilir. İstenen belgenin noter onaylı beyanname mi, imza sirküleri mi yoksa bankanın kendi imza formu mu olduğu önceden öğrenilmelidir.

Sözleşmeler ve Kurumsal Başvurular

Bazı özel kuruluşlar ve kurumsal başvuru süreçleri, sözleşmeyi imzalayan kişinin imza örneğini görmek isteyebilir. Ancak noter onaylı imza beyannamesi her sözleşmenin geçerlilik koşulu değildir. Sözleşmenin tabi olduğu özel şekil şartları ayrıca incelenmelidir.

İhale ve Yetki Kontrolü İşlemleri

İhalelerde ve benzeri resmî süreçlerde imza yetkisine ilişkin belge gereklilikleri ilgili mevzuat ve şartnameye bağlıdır. Her ihalede aynı belgenin zorunlu olduğu kabul edilmemelidir. Başvuru yapacak kişinin, istenen yetki belgesini ve güncel düzenlemeleri kontrol etmesi gerekir.

İmza Beyannamesinin Geçerlilik Süresi Var mı?

İmza beyannamesi için bütün kullanım alanlarında geçerli olan tek bir genel sona erme süresinden söz etmek doğru değildir. Belgenin düzenlenmiş olması ile ilgili kurumun belgeyi kabul etmesi farklı konulardır.

Belgenin eski tarihli olması tek başına kişinin imzasının değiştiği anlamına gelmez. Bununla birlikte belgeyi isteyen kurum, kendi işlemi bakımından güncel tarihli bir nüsha veya başka doğrulama belgeleri talep edebilir. Böyle bir talebin hukuki dayanağı ve işlemin niteliği dikkate alınmalıdır.

Şirketler bakımından temsil yetkisindeki değişiklikler ayrıca önemlidir. Yönetici görevden ayrıldığında veya temsil yetkisi değiştiğinde eski imza beyannamesinin bulunması, kişinin eski yetkilerini kullanmaya devam edebileceği anlamına gelmez.

Bu nedenle belgenin kullanılabilirliği değerlendirilirken düzenlenme tarihi, imza sahibinin kimliği, belgenin amacı ve varsa temsil yetkisinin güncel durumu birlikte ele alınmalıdır.

İmza Beyannamesi E-Devlet Üzerinden Alınabilir mi?

E-Devlet üzerinden yürütülen bazı ticaret sicili hizmetleri ile noterlikte düzenlenen fiziki imza beyannamesi birbirinden ayrılmalıdır. Elektronik devlet hizmetlerinin bulunması, her kişinin istediği anda noter onaylı imza beyannamesini indirilebilir bir dosya olarak alabileceği anlamına gelmez.

MERSİS entegrasyonu, uygun koşullarda imza verisinin elektronik ortamda alınarak ticaret sicili dosyasına kaydedilmesini sağlar. Bu işlem, her kullanım amacı için ayrı bir noter onaylı belge oluşturulmasıyla aynı şey değildir.

Ayrıca güvenli elektronik imza ile imza beyannamesi aynı kavram değildir. Elektronik imza, elektronik belgelerin imzalanması için kullanılan hukuki ve teknik bir yöntemdir. İmza beyannamesi ise kişinin imza örneğinin belgelendirilmesine ilişkindir.

Belge talep eden kurum elektronik doğrulama kabul ediyorsa fiziki nüsha sunulması gerekmeyebilir. Bu kabulün kapsamı, ilgili kurumun işlemleri ve uygulanabilir mevzuat üzerinden belirlenmelidir.

İmza Beyannamesi Alırken Yapılan Hatalar

İmza beyannamesi başvurularında karşılaşılan sorunların önemli bir bölümü, belgenin kullanılacağı yerin şartlarının önceden öğrenilmemesinden kaynaklanır. Yanlış belge türüyle başvuru yapılması zaman ve maliyet kaybına yol açabilir.

• İmza sirküleri yerine beyanname hazırlatmak: Kurumun istediği belge temsil yetkisini göstermeye yönelikse kişisel imza beyanı yeterli olmayabilir.
• Şirket kuruluşunda doğrudan noterliğe gitmek: Bazı tescil işlemlerinde sicil müdürlüğünde düzenleme veya elektronik imza verisi kullanımı gerekebilir.
• Kimlik bilgilerini kontrol etmemek: Hatalı isim veya kimlik bilgileri belgenin kullanımında sorun oluşturabilir.
• Eksik nüsha almak: Birden fazla kuruma asıl belge verilecekse gerekli nüsha sayısı önceden belirlenmelidir.
• Eski temsil bilgilerine güvenmek: Şirketteki görev ve yetki değişiklikleri göz ardı edilmemelidir.
• Belgenin her yerde kabul edileceğini varsaymak: Banka, sicil müdürlüğü veya diğer kuruluşların kabul koşulları farklı olabilir.

Başvuru öncesinde belgenin tam adını, düzenleyen makamı, nüsha sayısını ve varsa özel onay şartlarını öğrenmek, bu sorunların büyük bölümünü önleyebilir.

Yabancı Uyruklular ve Yurt Dışındaki Kişiler İçin İşlem

Yabancı uyruklu kişilerin imza beyannamesi işlemlerinde kimlik doğrulaması, yabancı dilde düzenlenmiş belgeler ve ticaret sicili şartları ayrıca değerlendirilir. Geçerli pasaport, gerekli durumlarda Türkçe tercüme ve diğer kimlik belgeleri istenebilir.

Yurt dışında bulunan şirket temsilcileri bakımından imza beyanının Türk konsolosluğunda veya bulunulan ülkenin yetkili makamında düzenlenmesi mümkün olabilir. Yabancı makamlarca hazırlanmış belgelerin Türkiye'de kullanılmasında uygulanabilir apostil veya konsolosluk tasdiki şartları ile noter onaylı Türkçe tercüme gereklilikleri gündeme gelebilir.

Her yabancı belgenin otomatik olarak kabul edileceği düşünülmemelidir. Belgenin düzenlendiği ülke, uluslararası sözleşmeler, karşılıklı uygulamalar ve kullanılacağı kurumun mevzuatı belirleyicidir. Özellikle ticaret sicili başvurularında belgeler hazırlanırken ilgili müdürlükten önceden teyit alınması yararlıdır.

İmza Beyannamesi Kaybolursa Ne Yapılır?

İmza beyannamesinin kaybolması, kişinin imzasının geçersiz hâle geldiği anlamına gelmez. Ancak belgenin aslına ihtiyaç duyulan işlemlerde yeni bir onaylı nüsha temin edilmesi gerekebilir.

Noterlikte düzenlenen bir belge için öncelikle işlemi gerçekleştiren noterlikle iletişime geçilerek arşiv kaydından örnek verilmesinin mümkün olup olmadığı öğrenilmelidir. Yeni örnek çıkarılması ile baştan yeni bir imza beyannamesi düzenlenmesi farklı işlemler olabilir ve ücretleri de buna göre değişebilir.

Ticaret sicili işlemlerinde ise ilgili sicil dosyasındaki mevcut imza kaydı kontrol edilmelidir. Elektronik kayıt veya daha önce usulüne uygun düzenlenmiş bir beyanname bulunuyorsa aynı işlemin yeniden yapılması gerekmeyebilir.

İmza Beyannamesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

İmza beyannamesi almak için randevu gerekir mi?

Randevu gerekliliği, başvurulacak noterliğin veya ticaret sicili müdürlüğünün çalışma düzenine bağlıdır. Noterliğe gitmeden önce hizmet durumu öğrenilebilir. Ticaret sicili işlemlerinde ise MERSİS başvurusu ve ilgili müdürlüğün randevu prosedürü dikkate alınmalıdır.

Başka bir şehirden imza beyannamesi alınabilir mi?

Kişisel noterlik işlemleri için ikamet edilen şehirdeki noterliğe başvurma zorunluluğu genel bir kural değildir. Ticaret sicili işlemlerinde de başka bir sicil müdürlüğünde imza beyannamesi düzenlenebilen durumlar bulunur. Ancak belgenin ilgili sicil dosyasına iletilmesine ilişkin usul kontrol edilmelidir.

İmza değişirse yeni beyanname gerekir mi?

Kişinin sürekli kullandığı imza belirgin biçimde değişmişse, eski belgenin kullanılacağı işlemlerde uyumsuzluk yaşanabilir. Böyle bir durumda yeni imza örneğinin usulüne uygun biçimde belgelenmesi değerlendirilebilir. Şirketlerde değişikliğin ilgili kayıtlar bakımından etkisi ayrıca incelenmelidir.

İmza beyannamesinin fotokopisi kullanılabilir mi?

Fotokopinin kabulü, belgeyi isteyen kurumun şartlarına bağlıdır. Bazı işlemlerde asıl belge veya onaylı örnek gerekli olabilir. Sıradan fotokopi, noter onaylı suretle aynı hukuki belge niteliğini otomatik olarak taşımaz.

İmza beyannamesi olmadan şirket kurulabilir mi?

Uygun elektronik imza verisinin MERSİS üzerinden temin edildiği veya ilgili düzenlemelerin ayrıca fiziki beyanname aranmayacağını öngördüğü durumlarda şirket kuruluşu için ayrı bir kâğıt belge gerekmeyebilir. Bununla birlikte şirket kuruluşunun diğer zorunlu başvuru, imza ve tescil işlemleri yerine getirilmelidir.

İmza beyannamesi vekâletname yerine geçer mi?

Hayır. İmza beyannamesi kişinin imzasını belgelendirir; vekâletname ise bir kişiye başkası adına belirli işlemleri yapma yetkisi verilmesini konu alır. Bir temsilciye işlem yetkisi tanınması gerekiyorsa imza beyannamesi tek başına yeterli değildir. Gereken yetki belgesi, yapılacak işlemin hukuki şartlarına uygun biçimde hazırlanmalıdır.