Karşılıksız Çek: Şikâyet Süresi ve Alacağın Takibi

Karşılıksız çek, bankaya ödeme amacıyla ibraz edildiğinde çek hesabında bedelin tamamını karşılayacak yeterli para bulunmayan çektir. Çekin karşılıksız çıkması durumunda hamil, yasal şartlar sağlanmışsa hem icra takibi başlatarak alacağını tahsil etmeye çalışabilir hem de sorumlular hakkında icra ceza mahkemesine şikâyette bulunabilir. Karşılıksız çek şikayet süresi, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her durumda fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıldır.

Ancak ceza şikâyeti ile alacağın tahsili birbirinden farklı hukuki süreçlerdir. Şikâyet edilmesi çek bedelinin kendiliğinden ödenmesini sağlamaz. Alacaklının çekin ibraz süresini, bankanın yaptığı işlemi, sorumlu kişileri ve icra takibine ilişkin zamanaşımı kurallarını ayrı ayrı değerlendirmesi gerekir. Özellikle süresinde ibraz edilmeyen çeklerde başvuru hakları önemli ölçüde değişebilir.

Karşılıksız Çek Nedir?

Karşılıksız çek nedir sorusunun hukuki cevabı, çekin ödeme için bankaya sunulmasına rağmen bedelinin tamamen veya kısmen karşılanamaması durumudur. Çek, Türk Ticaret Kanunu kapsamında bir kambiyo senedidir ve kural olarak görüldüğünde ödenir. Bununla birlikte Türkiye'de ileri düzenleme tarihli çeklere ilişkin özel hükümler uygulanmaktadır.

Karşılıksızlık, çek hesabında hiç para bulunmamasıyla sınırlı değildir. Örneğin çek bedelinin yalnızca bir kısmı hesapta mevcutsa kalan bölüm bakımından karşılıksızlık ortaya çıkabilir. Bankanın kanunen ödemekle yükümlü olduğu tutar da hesaba katılarak ödenmeyen miktar belirlenir.

Bu noktada iki durum birbirinden ayrılmalıdır:

• Tamamen karşılıksız çek: Çek hesabında ödeme yapılabilecek bir karşılık bulunmaması durumudur. Bankanın kanuni ödeme yükümlülüğü ayrıca değerlendirilir.
• Kısmen karşılıksız çek: Hesaptaki karşılığın çek bedelinden düşük olmasıdır. Mevcut karşılık ve bankanın yükümlülüğü kapsamında yapılan ödemeler düşüldükten sonra kalan miktar alacak konusu olabilir.

Çekin karşılıksız çıkması, düzenleyenin mutlaka dolandırıcılık yaptığı anlamına gelmez. Dolandırıcılık suçunun oluşması için ayrıca kanunda belirtilen hileli davranışlar ve diğer unsurların bulunması gerekir. Karşılıksız çek nedeniyle uygulanan özel cezai sorumluluk ise 5941 sayılı Çek Kanunu'nda düzenlenmiştir.

Çek Bankaya Ne Zaman İbraz Edilmelidir?

Çekin süresinde bankaya sunulması, hem karşılıksız çek şikâyeti hem de kambiyo hukukundan doğan başvuru hakları açısından belirleyicidir. Türk Ticaret Kanunu'nun 796. maddesine göre Türkiye'de düzenlenen ve ödenen çeklerde ibraz süresi, düzenleme ve ödeme yerinin aynı veya farklı olmasına göre değişir.

Çekin düzenlenme ve ödeme yeri	Kanuni ibraz süresi
Aynı yerde düzenlenen ve ödenecek çek	10 gün
Farklı yerlerde düzenlenen ve ödenecek çek	1 ay
Farklı ülkelerde düzenlenen ve aynı kıtada ödenecek çek	1 ay
Farklı ülkelerde düzenlenen ve ayrı kıtalarda ödenecek çek	3 ay

Süreler, çek üzerinde yazılı düzenleme tarihinin ertesi günü işlemeye başlar. Son günün tatil gününe rastlaması halinde ilgili süre kuralları uygulanır. Bu esaslar, Ticaret Bakanlığı tarafından erişime sunulan Türk Ticaret Kanunu'nun 796, 816 ve 817. maddelerinde yer almaktadır.

İleri Tarihli Çeklerde İbraz Nasıl Yapılır?

İleri düzenleme tarihli çeklerde üzerinde yazılı tarih özellikle önemlidir. 5941 sayılı Çek Kanunu'nun geçici 3. maddesi uyarınca, 31 Aralık 2028 tarihine kadar çekin üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce ödeme amacıyla muhatap bankaya ibrazı geçersizdir. Bu nedenle çekin fiilen teslim edildiği gün ile üzerinde yazılı düzenleme tarihi birbirine karıştırılmamalıdır.

Örneğin ticari işlem sırasında teslim edilen ancak daha sonraki bir tarihi taşıyan çek için kanuni ibraz takvimi, çekin üzerinde yazılı tarihe göre planlanmalıdır. Çekin vadesinden önce bankaya götürülmesi, geçerli bir karşılıksızlık tespiti ve buna bağlı cezai başvuru hakkı oluşturmaz.

Banka Karşılıksız Çek Durumunda Ne Yapar?

Banka karşılıksız çek durumunda ne yapar sorusunun cevabı, hesapta bulunan para ve kanuni ödeme yükümlülüğüne bağlıdır. Muhatap banka, süresinde ibraz edilen çekin karşılığını kontrol eder. Yeterli karşılık bulunmazsa Çek Kanunu'nun 3. maddesindeki koşullara göre ödeme ve karşılıksızlık tespiti işlemlerini gerçekleştirir.

Hamilin talebi üzerine yapılan karşılıksızdır işleminde çekin bankaya ibraz edildiği tarih, hesap durumu, bankanın ödediği tutar ve karşılıksız kalan miktar gösterilir. İşlem, kanunda belirtilen imza ve kayıt şartlarına uygun gerçekleştirilmelidir. Hamilin gerekli imzayı vermemesi durumunda karşılıksızdır işlemi yapılamayabileceğinden bankadaki belge düzeni önem taşır.

Bankanın Ödemekle Yükümlü Olduğu Tutar

Çek hesabında yeterli para bulunmasa bile muhatap bankanın her çek yaprağı için kanunla sınırlandırılmış ödeme sorumluluğu vardır. Bu sorumluluk çek bedelinin tamamını garanti etmez. Uygulanacak tutar, çek yaprağının hangi düzenlemeye göre bastırıldığına ve ibraz koşullarına bağlıdır.

2026 yılında yürürlükte bulunan düzenlemeye göre bankanın sorumluluk tutarı, ilgili tebliğ kapsamında yeni bastırılan çekler için 16.350 TL olarak belirlenmiştir. Önceki tebliğlere göre bastırılan çeklerde ise geçiş hükmü kapsamında 14.200 TL tutarı öngörülmüştür. Ayrıntılar Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yayımlanan tebliğde açıklanmıştır.

Bankanın ödemesi çek bedelini aşamaz. Ayrıca kanuni sorumluluk kapsamında ödenen miktar ile hesapta mevcut bulunan kısmi karşılık birbirinden farklıdır. Çek yaprağının niteliği, baskı tarihi ve bankanın yükümlülüğünün devam edip etmediği kontrol edilmeden her çek için aynı tutarın talep edilebileceği varsayılmamalıdır.

Kısmi Ödeme Yapılırsa Çek Kimde Kalır?

Hamilin kısmi ödemeyi kabul etmesi halinde çekin aslı bankada kalır ve ön ile arka yüzünün onaylı fotokopisi ücretsiz olarak hamile verilir. Kanun, bu onaylı örneğin kalan tutarın takibinde ve icra ceza mahkemesine yapılacak şikâyette kullanılmasına imkân tanır.

Ödemenin kabul edilmediği durumlarda uygulanacak kayıt ve belge teslimi işlemleri farklı olabilir. Bu nedenle bankadan ayrılmadan önce ödeme tutarının, karşılıksızlık şerhinin ve alınan belgenin doğru olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Karşılıksız Çek Şikayet Süresi Kaç Gündür?

Karşılıksız çek şikayet süresi, İcra ve İflas Kanunu'nun 347. maddesi gereğince fiilin öğrenilmesinden itibaren üç aydır. Her durumda fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmesiyle şikâyet hakkı düşer. Bu süreler birlikte değerlendirilir ve birbirlerinin yerine geçmez.

Çeki bizzat bankaya ibraz eden hamil, karşılıksızlık durumunu çoğunlukla ibraz ve karşılıksızdır işlemi tarihinde öğrenir. Dolayısıyla uygulamada üç aylık sürenin başlangıcı çoğu zaman bu tarihtir. Öğrenmenin farklı tarihte gerçekleştiği ileri sürülüyorsa bunun somut belgelerle değerlendirilmesi gerekir.

Örneğin çekini bankaya ibraz edip aynı gün karşılıksızlık işlemi yaptıran hamil, üç aylık şikâyet süresini bu öğrenme tarihini esas alarak takip etmelidir. Sonradan borçlu ile yapılan görüşmeler, ödeme vaatleri veya taksit teklifleri sürenin kendiliğinden yeniden başlamasını sağlamaz.

Üç Aylık Süre Geçerse Ne Olur?

Üç aylık hak düşürücü süre geçirildiğinde karşılıksız çek nedeniyle cezai şikâyet hakkı kaybedilir. Bir yıllık üst sınır henüz dolmamış olsa bile fiilin daha önce öğrenildiği sabitse üç aylık sürenin aşılması şikâyetin süresinde olmadığı anlamına gelir.

Bu durum çekten kaynaklanan bütün alacak haklarının ortadan kalktığı anlamına gelmez. Alacaklı, kambiyo senetlerine özgü takip şartları veya genel alacak hükümleri çerçevesinde tahsil imkânlarını ayrıca değerlendirebilir.

Şikâyet Süresi ile İbraz Süresi Aynı mıdır?

İbraz süresi, çekin bankaya ödeme için sunulabileceği kanuni dönemi ifade eder. Şikâyet süresi ise karşılıksızlık fiiline ilişkin cezai başvuru hakkının kullanılabileceği zaman aralığıdır. Bunlar farklı başlangıç noktalarına ve farklı hukuki sonuçlara sahiptir.

İbraz süresinin geçirilmesi, karşılıksız çek suçunun oluşması bakımından gerekli şartların gerçekleşmemesine neden olabilir. Şikâyet süresinin geçirilmesi ise süresinde ibraz edilmiş ve karşılıksızlık işlemi yapılmış bir çek hakkında cezai başvuru hakkının düşmesine yol açabilir.

Karşılıksız Çek Düzenleme Suçu ve Cezası

Karşılıksız çek düzenleme suçu olarak bilinen fiilin kanundaki karşılığı, çekle ilgili karşılıksızdır işlemi yapılmasına sebebiyet vermektir. 5941 sayılı Çek Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca, üzerinde yazılı düzenleme tarihine göre kanuni süresinde ibraz edilen çek hakkında gerekli şartlar oluştuğunda hamilin şikâyeti üzerine cezai yargılama yapılabilir.

Kanun, her bir çek bakımından bin beş yüz güne kadar adli para cezası öngörür. Hükmedilecek adli para cezası, çek bedelinin karşılıksız kalan miktarından az olamaz. Mahkeme ayrıca çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına veya mevcut yasağın devamına karar verebilir.

Bu suçun cezai yaptırımlarına ilişkin temel düzenleme, Türkiye Büyük Millet Meclisi kayıtlarında yer alan 6728 sayılı Kanun ile yeniden düzenlenmiştir. Adli para cezasının alt sınırına ilişkin faiz ve gider ibareleri ise daha sonra Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir.

Verilen adli para cezasının ödenmemesi, kanundaki özel infaz hükümleri uyarınca doğrudan hapis cezasına çevrilme sonucunu doğurabilir. Bununla birlikte suçun yaptırımı ile çek bedelinden doğan özel hukuk borcu ayrı niteliktedir. Devlete ödenen adli para cezası, alacaklıya yapılan çek bedeli ödemesi sayılmaz.

Şirket Çekinde Cezai Sorumluluk Kime Aittir?

Çek hesabı bir tüzel kişiye aitse cezai sorumluluğun belirlenmesinde şirketin mali işlerini yürütmekle görevlendirilen yönetim organı üyesi önem taşır. Böyle bir görevlendirme yapılmamışsa yönetim organını oluşturan gerçek kişilerin sorumluluğu gündeme gelebilir.

Bu nedenle şirket kaşesinin veya çek üzerindeki imzanın bulunması, suçtan kimin sorumlu olduğunu tek başına belirlemez. İlgili dönemdeki temsil yetkileri, yönetim organı kararları, mali görev dağılımı ve ticaret sicili kayıtları birlikte değerlendirilmelidir.

Karşılıksız Çek Şikâyeti Nasıl Yapılır?

Karşılıksız çek şikâyeti, görevli icra ceza mahkemesine usulüne uygun bir dilekçe sunularak yapılır. Şikâyetin doğrudan Cumhuriyet savcılığına yapılması gerektiği düşüncesi, güncel özel yargılama düzeni bakımından yanıltıcıdır. Çek Kanunu'nun 5. maddesindeki suça ilişkin davalar icra mahkemesinde görülür.

Yetkili mahkeme belirlenirken çekin tahsil amacıyla ibraz edildiği banka şubesinin bulunduğu yer, çek hesabının açıldığı şubenin bulunduğu yer, hesap sahibinin yerleşim yeri veya şikâyetçinin yerleşim yeri dikkate alınabilir.

Başvurunun hazırlanmasında şu adımlar izlenebilir:

1. Çekin kanuni ibraz süresi içinde bankaya sunulduğunu doğrulayın.
2. Bankanın karşılıksızdır işlemini ve ödenmeyen miktarı gösteren belgeleri temin edin.
3. Şikâyet hakkına sahip hamilin kimliğini ve gerekiyorsa ciro zincirini belirleyin.
4. Çek hesabı sahibi ile cezai sorumluluğu bulunabilecek kişilerin bilgilerini inceleyin.
5. Üç aylık şikâyet süresini kontrol ederek yetkili icra ceza mahkemesine başvurun.
6. Mahkeme tarafından yapılacak tebligatları ve yargılama işlemlerini takip edin.

Şikâyet Dilekçesinde Hangi Bilgiler Bulunmalıdır?

Dilekçede şikâyetçinin kimlik ve adres bilgileri, hakkında şikâyette bulunulan kişi, çekin düzenleme tarihi, bedeli, muhatap banka bilgileri ve karşılıksızlık işleminin tarihi açıkça belirtilmelidir. Şikâyetin dayandığı olaylar, kanuni koşullarla bağlantılı biçimde açıklanmalıdır.

Çekin veya kanunen kullanılabilecek onaylı örneğinin, bankanın işlem kayıtlarının, mevcut ciro bilgilerinin ve varsa temsil yetkisini gösteren belgelerin başvuruya eklenmesi önemlidir. Şikâyetçi sıfatının bulunup bulunmadığı ve başvuru hakkının sonradan devralma nedeniyle değişip değişmediği özellikle incelenmelidir.

Karşılıksız Çekte Alacak Nasıl Tahsil Edilir?

Karşılıksız çekin alacak yönünden takip edilmesinde temel seçeneklerden biri, kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibidir. Çek kanuni unsurlarını taşıyor, usulüne uygun ibraz edilmiş bulunuyor ve gerekli ödememe tespiti mevcutsa alacaklı bu özel takip yolundan yararlanabilir.

İcra takibi, yetkili icra dairesine takip talebinde bulunularak başlatılır. Takipte çek bedelinin ödenmeyen kısmı, hukuken talep edilebilen faiz ve diğer ferî alacaklar gösterilir. İcra müdürlüğü, yasal şartlar doğrultusunda borçluya kambiyo senetlerine özgü ödeme emri gönderir.

Kambiyo Senetlerine Özgü İcra Takibi

Bu takip yolunda borçluya ödeme emrinin tebliğinden itibaren kural olarak on günlük ödeme süresi tanınır. Borca veya imzaya ilişkin itirazlar için ise beş günlük özel süre söz konusudur. İtirazların icra mahkemesine yöneltilmesi ve takibin durmasına ilişkin özel hükümler nedeniyle genel haciz yolundaki usulle karıştırılmaması gerekir.

Alacaklı takibin kesinleşmesi ve gerekli usuli şartların gerçekleşmesi halinde borçlunun malvarlığı üzerinde haciz işlemleri talep edebilir. Banka hesapları, taşınırlar, taşınmazlar ve üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklar yasal sınırlar çerçevesinde takip konusu olabilir.

Çekin arkasındaki düzenleyenin yanı sıra geçerli ciro zincirinde bulunan cirantalar ve diğer kambiyo borçluları da şartlarına göre sorumlu olabilir. Ancak cezai şikâyet bakımından sorumlu olan kişiler ile kambiyo takibinde borçlu gösterilebilecek kişiler mutlaka aynı değildir.

Çek İçin Genel Haciz Yoluyla Takip Yapılabilir mi?

Çekin kambiyo senetlerine özgü takipte kullanılabilmesine ilişkin şartlar bulunmuyorsa genel haciz yoluyla takip veya alacağın dayandığı hukuki ilişkiye uygun dava seçenekleri değerlendirilebilir. Ancak ibraz süresinin geçirilmesi ya da kambiyo niteliğinin kaybedilmesi, her olayda aynı sonucu doğurmaz.

Genel haciz yoluyla ilamsız takipte borçlunun ödeme emrine süresinde itiraz etmesi, takibi durdurabilir. Bu durumda alacaklının itirazın iptali veya şartları varsa itirazın kaldırılması gibi hukuki yollara başvurması gerekebilir. Çekin yanında fatura, sözleşme, teslim belgesi ve yazışmaların bulunması alacağın ispatında önem kazanır.

Ceza Şikâyeti ile İcra Takibi Arasındaki Farklar

Karşılıksız çek nedeniyle başlatılan cezai süreç, çekin ödenmemesine bağlanan yaptırımları konu alır. İcra takibi ise alacaklının parasını tahsil etmesini amaçlar. Bu nedenle iki yolun birlikte işletilmesi mümkün olsa da birbirinin yerine geçmesi söz konusu değildir.

Değerlendirme	Ceza şikâyeti	İcra takibi
Temel amaç	Suçun yaptırıma bağlanması	Alacağın tahsili
Başvuru mercii	İcra ceza mahkemesi	İcra dairesi
Süre	Öğrenmeden itibaren 3 ay ve fiilden itibaren en fazla 1 yıl	Takip türüne ve alacağın niteliğine göre değişir
Muhtemel sonuç	Adli para cezası ve çek yasağı	Ödeme ve gerektiğinde haciz yoluyla tahsil
Doğrudan alacak tahsili	Sağlamaz	Sağlamayı amaçlar

Alacaklı yalnızca cezai şikâyette bulunup icra sürecini ihmal ederse alacağın tahsiline yönelik önemli zaman kaybedebilir. Bunun tersine, icra takibine başlanmış olması da karşılıksız çek şikâyet süresini kendiliğinden korumaz veya uzatmaz.

Karşılıksız Çekte Faiz ve Kalan Borç Nasıl Hesaplanır?

Çek bedelinin bir kısmının ödenmesi durumunda takip edilecek asıl alacak, yapılan geçerli ödemeler düşülerek belirlenir. Ayrıca uygulanabilir faiz ve giderlerin hukuki dayanakları incelenir. Aynı ödeme hem banka sorumluluk tutarı hem de hesap karşılığı olarak iki kez dikkate alınmamalıdır.

Örneğin 100.000 TL bedelli bir çekin hesabında 20.000 TL bulunduğunu ve bankanın ayrıca 16.350 TL kanuni ödeme yaptığını varsayalım. Hamil her iki ödemeyi de kabul etmişse ödenen toplam tutar 36.350 TL, kalan asıl alacak 63.650 TL olur. Bu hesap yalnızca örnektir ve ilgili çek yaprağına uygulanacak banka sorumluluk tutarının ayrıca doğrulanması gerekir.

Türk Ticaret Kanunu'nun 810. maddesi çerçevesinde çek hamilinin başvurma hakkı, ödenmeyen bedelin yanında şartlarına göre faiz ve belirli giderleri de kapsayabilir. Bununla birlikte cezai yaptırımda esas alınacak karşılıksız tutar ile icra dosyasında talep edilebilecek toplam alacak birbirine eşit olmak zorunda değildir.

Karşılıksız Çekte Zamanaşımı Süresi

Çek hamilinin düzenleyene, cirantalara ve diğer çek borçlularına karşı kambiyo hukukundan doğan başvurma hakları, Türk Ticaret Kanunu'nun 814. maddesi uyarınca ibraz süresinin bitiminden itibaren üç yılda zamanaşımına uğrar.

Bu üç yıllık süre ile karşılıksız çek suçuna ilişkin üç aylık şikâyet süresi farklıdır. Ayrıca zamanaşımının kesilmesi, durması ve hangi borçlu bakımından sonuç doğuracağı somut olaya göre değerlendirilir. Kambiyo hakkının zamanaşımına uğraması halinde temel borç ilişkisine veya diğer hukuki nedenlere dayanılabilecek durumlar bulunabilir.

Alacaklının zamanaşımı süresini yalnızca çek üzerindeki düzenleme tarihinden hareketle hesaplaması hatalı sonuç verebilir. İbraz süresinin sona erdiği tarih, başlatılan takipler ve daha önce yapılan usuli işlemler birlikte incelenmelidir.

Çek Borcu Ödenirse Ceza Şikâyeti Ne Olur?

5941 sayılı Çek Kanunu'nun 6. maddesi, karşılıksız kalan çek bedelinin kanunda belirtilen ticari temerrüt faiziyle birlikte tamamen ödenmesini etkin pişmanlık kapsamında düzenler. Şartların gerçekleşmesi halinde yargılama devam ederken davanın düşmesine, mahkûmiyet kesinleştikten sonra ise hükmün bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasına karar verilebilir.

Şikâyetten vazgeçilmesi durumunda da kanunun aynı maddesindeki hükümler uygulanır. Ancak ödeme yapıldığının veya vazgeçme beyanının mahkemeye usulüne uygun biçimde bildirilmesi gerekir. Tarafların aralarında anlaşmış olması, ilgili mahkeme kararlarının kendiliğinden oluştuğu anlamına gelmez.

Ödeme taksitler halinde yapılacaksa ödeme planı, faizler, masraflar ve şikâyetten vazgeçme koşulları açıkça belirlenmelidir. Kısmi ödeme tek başına etkin pişmanlık için öngörülen tam ödeme koşulunu karşılamaz. Alacaklı bakımından ise tahsil edilmeyen bakiye için mevcut hakların korunması ayrıca önemlidir.

Karşılıksız Çek Takibinde Sık Karşılaşılan Sorunlar

İbraz Süresi Kaçırılan Çek Tahsil Edilebilir mi?

İbraz süresi kaçırılan çek bakımından kambiyo hukukuna özgü başvuru haklarının kullanılmasında engeller ortaya çıkabilir. Bununla birlikte çekin dayandığı temel borç ilişkisi kapsamında alacak talep etme imkânı bulunabilir. Bu durumda ticari sözleşme, teslim kayıtları, faturalar ve diğer deliller daha fazla önem taşır.

Çekin süresinde ibraz edilmemesi nedeniyle cezai şikâyet şartlarının eksik kalması ile alacağın tamamen sona ermesi aynı durum değildir. Hangi hukuki yolun kullanılabileceği çekin niteliğine ve mevcut delillere göre belirlenmelidir.

Çek Kaybolursa veya Aslı Bankada Kalırsa Ne Yapılır?

Çekin kaybolması ile kısmi ödeme nedeniyle aslının bankada tutulması farklı hukuki durumlardır. Kısmi ödeme halinde kanunun öngördüğü onaylı çek örneği belirli takip ve şikâyet işlemlerinde kullanılabilir. Çekin kaybolması durumunda ise hak sahipliği ve belgeye ilişkin riskler ayrıca değerlendirilir.

Kaybolan çek için şartları varsa kıymetli evrakın iptali hükümleri gündeme gelebilir. Ancak çekin iptali prosedürü, karşılıksız çek şikâyetinin doğrudan yerine geçmez.

Borçlu Ödeme Sözü Verirse Şikâyet Süresi Durur mu?

Borçlunun sözlü veya yazılı ödeme taahhüdünde bulunması, karşılıksız çek suçuna ilişkin hak düşürücü şikâyet süresini kendiliğinden durdurmaz. Tarafların görüşmelerinin uzaması, kanuni başvuru hakkının kaybedilmesine neden olabilir.

Ödeme görüşmeleri devam ederken icra takibi ve cezai şikâyet için ayrı süre takvimlerinin oluşturulması bu nedenle önemlidir. Alacaklı, anlaşmanın gerçekleşmemesi ihtimaline karşı yasal süreleri izlemeyi sürdürmelidir.

Birden Fazla Karşılıksız Çek Varsa Nasıl İşlem Yapılır?

Aynı borçlu tarafından düzenlenen birden fazla çek bulunması halinde her çekin düzenleme tarihi, ibraz tarihi, karşılıksız kalan bedeli ve şikâyet süresi ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Çek Kanunu cezai yaptırımın her bir çek bakımından uygulanabilmesini öngörür.

Bir çek için süresinde başvuru yapılmış olması, diğer çekler bakımından sürelerin korunduğu anlamına gelmez. Aynı şekilde farklı çeklere ilişkin ödemelerin hangi borca mahsup edildiğinin belgelendirilmesi, mükerrer tahsilat ve tutar uyuşmazlıklarının önlenmesine yardımcı olur.

Alacaklının Bankadan Aldığı Belgelerde Neleri Kontrol Etmesi Gerekir?

Karşılıksız çek işlemi sonrasında en önemli belgelerden biri, bankanın ödeme sonucunu ve karşılıksızlık tespitini gösteren kayıtlarıdır. Bu kayıtlar hem ceza şikâyetinin şartlarının incelenmesinde hem de kalan alacağın belirlenmesinde kullanılabilir.

Alacaklının özellikle şu bilgileri kontrol etmesi yararlıdır:

• Çekin üzerinde yazılı düzenleme tarihi ve düzenleme yeri
• Bankaya ibrazın gerçekleştirildiği tarih
• Çek hesabında bulunan ve ödenen karşılık
• Bankanın kanuni sorumluluk kapsamında ödediği tutar
• Çek bedelinin ödenmeyen kısmı
• Karşılıksızdır işleminin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı
• Çekin aslı veya kanunen geçerli onaylı örneği
• Hamilin hak sahipliğini gösteren ciro zinciri

Özellikle kısmi ödeme yapılan çeklerde bankanın ödediği tutar, icra takibine yazılacak asıl alacağın belirlenmesinde doğrudan etkilidir. Çekin karşılıksızlık işleminden sonra başka bir kişiye devredilmesi halinde ise yeni hak sahibinin cezai şikâyet yetkisi ile alacağı takip yetkisi aynı kapsamda olmayabilir.

Çek hesabı sahibi bir şirketse ilgili tarihteki yönetim ve temsil kayıtlarının, gerçek kişi ise çek hesabı sahipliği bilgilerinin incelenmesi gerekir. Bankadaki karşılıksızlık kaydının doğru düzenlenmiş olması, sorumlu kişinin ve istenebilecek alacak miktarının her durumda tartışmasız olduğu anlamına gelmez.

Bankadan alınan belgelerin eksiksiz saklanması, ödeme kayıtlarıyla karşılaştırılması ve kanuni süreler dolmadan gerekli başvuruların yapılması, karşılıksız çekten kaynaklanan alacağın takip edilebilmesi açısından belirleyicidir.